Zero Trust begint in 2026 niet meer bij het netwerk. Het begint bij identiteit. Niet bij een wachtwoord, niet bij een VPN, maar bij een simple vraag: wie of wat vraagt toegang, waarom, en onder welke voorwaarden?
Dat is precies waarom 2026 een kantelpunt is voor Identity & Access Management. IAM gaat allang niet meer alleen over medewerkers die inloggen op applicaties. Het gaat over een veel bredere werkelijkheid: mensen, systemen, API’s, service accounts, cloud workloads en zelfs AI-agents die zelfstandig acties uitvoeren. Wie IAM nog ziet als “gebruikersbeheer”, kijkt met een bril uit het vorige tijdperk.
Bij One Zero IT zien wij die verschuiving elke dag terug in organisatievragen. Niet alleen “hoe regelen we SSO of MFA?”, maar vooral: hoe houden we grip op alle identiteiten in een landschap dat sneller, slimmer en complexer wordt? Juist daar zit in 2026 de echte uitdaging en ook de grootste kans.
De belangrijkste ontwikkeling in 2026 is dat IAM steeds breder en strategischer wordt. Het draait niet meer alleen om toegang geven, maar om het continu beheren van risico rond identiteit. Denk aan machine identiteiten, applicatieregistraties, certificaten, tokens en geautomatiseerde processen. In veel organisaties groeit het aantal niet-menselijke identiteiten inmiddels sneller dan het aantal medewerkers. Daardoor verschuift de kernvraag van ‘wie heeft toegang?’ naar ‘welke identiteit mag welke actie uitvoeren, in welke context, en hoe kunnen we dat aantoonbaar beheersen?’. Die verandering past volledig in de essentie van Zero Trust: niets standaard vertrouwen, contoleer continu, en geef alleen toegang die echt nodig is.
Een van de meest opvallende ontwikkelingen in 2026 is de opkomst van AI-agents als nieuwe type identiteit. Dat zijn niet alleen chatbots die antwoord geven, maar software entiteiten die informatie ophalen, tools aanroepen, workflows starten of zelfs namens een gebruiker handelingen uitvoeren.
Daarmee ontstaat een nieuw IAM vraagstuk. Zodra een AI-agent zelfstandig iets mag doen, moet die agent ook als volwaardige identiteit worden beheerd. Dat betekent: een eigenaar, duidelijke rechten, grenzen, logging en lifecyclebeheer. Okta positioneert dit inmiddels expliciet met “Okta for AI Agents”, dat volgens het bedrijf op 30 april 2026 algemeen beschikbaar komt. Microsoft beschrijft hetzelfde vraagstuk vanuit de beveiligingskant: AI-agents moeten end-to-end worden beschermd binnen identity, data en access governance.
De les is duidelijk: een AI-agent zonder governance is in feite een nieuw privilege-risico. Niet omdat zo’n agent alleen toegang heeft, maar die toegang ook context gedreven kan gebruiken.
Een tweede grote beweging is dat passwordless in 2026 volwassen begint te worden. Vooral passkeys winnen terrein. Passkeys zijn, kort gezegd, een modern alternatief voor wachtwoorden, gebaseerd op cryptografie, en veel beter bestand tegen phishing.
Microsoft meldt in 2026 uitbreidingen in Entra ID voor synced passkeys en group based configuratie, zodat organisaties per doelgroep kunnen uitrollen. Tegelijk blijft CISA benadrukken dat WebAuthn en FIDO2 behoren tot de meest phishing resistente vormen van multifactor authenticatie (MFA). Dat is relevant, want veel aanvallen draaien nog steeds om het stelen of misleiden van gebruikers rond inloggegevens.
Belangrijk is wel: passkeys lossen niet alles op. Ze versterken de authenticatielaag, maar niet automatisch de autorisatiestructuur, reviewprocessen of governance van non-human identities. Organisaties die denken dat “passwordless” gelijkstaat aan “veilig”, maken het zichzelf te makkelijk.
Waar veel organisaties inmiddels redelijk grip hebben op medewerkers en externe gebruikers identiteiten, ontbreekt die grip vaak nog bij niet-menselijke identiteiten. Denk aan service accounts, secrets, app registraties, workload identities en geautomatiseerde koppelingen tussen cloud platformen.
Juist hier ontstaat in 2026 het grootste beheerrisico. Niet alleen omdat het er veel zijn, maar omdat ze vaak geen duidelijke eigenaar hebben, nauwelijks periodiek worden herzien en soms veel te ruime rechten krijgen. In de praktijk ontstaat dan een schaduwlaag van toegang die moeilijk zichtbaar is, maar wel bedrijfskritisch is. Daarom verschuift IAM in volwassen organisaties steeds meer naar structurele inventarisatie, eigenaarschap, lifecyclebeheer en het vervangen van langlevende secrets door sterkere, kortdurende of federatieve vormen van toegang. Dit is geen luxe meer. Dit is basisbeheersing.
In 2026 zie je ook dat traditionele IAM-disciplines minder los van elkaar functioneren. Identity Governance (IGA), Privileged Access Management (PAM) en identity threat detection schuiven functioneel steeds dichter naar elkaar toe. Een concreet voorbeeld is de afronding van de overname van CyberArk door Palo Alto Networks op 11 februari 2026. Daarmee wordt identity security nog nadrukkelijker gepositioneerd als onderdeel van een geïntegreerd securityplatform voor menselijke, machine en agentic identities.
Dat vraagt ook om een scherpere architectuurvisie. De juiste vraag is niet alleen welke tool de meeste functies heeft, maar vooral welke oplossing past bij de governance, integraties, compliance en cloud. En hoe voorkom je nieuwe vendor lock-in terwijl je wel snelheid wilt maken? Dat zijn precies de gesprekken die organisaties in 2026 moeten voeren.
Daar zetten we bij One Zero IT op in. Vendor agnostisch, Zero Trust gedreven en met focus op samenhang tussen governance, toegang, privileges en compliance. Niet door nog een losse oplossing toe te voegen, maar door de identity laag volwassen te maken.
Naast technologie speelt regelgeving een grote rol. De NIS2 richtlijn (Cyberbeveiligingswet) zet cybersecurityverplichtingen neer voor 18 kritieke sectoren binnen de EU. Daarnaast wordt de AI Act op 2 augustus 2026 volledig van toepassing, op enkele uitzonderingen na. En de Europese Commissie geeft aan dat lidstaten hun digitale identity wallets tegen het einde van 2026 beschikbaar moeten maken voor burgers, inwoners en bedrijven.
De Impact daarvan op IAM is groot. Voor bestuurders en securityleads betekent dit dat IAM niet langer alleen een technisch project is. Het raakt auditability, governance, ketenvertrouwen en risicobeheersing. Zeker in publieke sectoren en gereguleerde omgevingen wordt identity daarmee een vast onderdeel van strategische besluitvorming.
Tot slot verandert ook het aanvalspatroon. Identiteit aanvallen gaan allang niet meer alleen over gestolen wachtwoorden. In 2026 zien we steeds vaker combinaties van phishing, sessiekaping, tokenmisbruik, infostealer-data, misbruik van OAuth toestemmingen en social engineering op schaal.
ENISA beschrijft phishing nog steeds als een dominante aanvalsvector en meldt dat 27% van de onderzochte phishingcases leidde tot intrusies. Tegelijk blijft phishing in 23% van de gevallen gekoppeld aan de levering van kwaadaardige code. Dat betekent dat organisaties verder moeten kijken dan alleen sterke authenticatie. Ook sessies, tokens, device trust, afwijkend gedrag en verdachte toegangspatronen moeten beter worden bewaakt. Wie alleen de voordeur beveiligt, maar niet kijkt naar wat er daarna gebeurt, laat een groot deel van het risico liggen.
De kern is simpel: IAM in 2026 draait niet meer om het kiezen van een tool. Het draait om het bouwen van een bestuurbaar identity operating model voor mensen, machines en AI.
Bij One Zero IT geloven wij dat organisaties nu drie dingen goed moeten doen: grip krijgen op alle identiteiten, toegang continu risico gedreven beoordelen, en identity koppelen aan governance, security en compliance in plaats van aan losse beheerprocessen.
De winnaars van 2026 zijn niet de organisaties met de meeste IAM tools. Het zijn de organisaties die identiteit eindelijk behandelen als wat het echt is: de nieuwe trust-laag van de digitale organisatie.
Herken jij deze ontwikkelingen binnen jouw organisatie? Of merk je juist dat IAM nog te veel als traditioneel beheer wordt benaderd? Ik ga graag in gesprek over hoe je hier als organisatie praktisch en volwassen op kunt sturen.
Door: Olabode – IAM Consultant bij One Zero IT
Het laatste nieuws van One Zero IT.
Hier mag een stukje tekst over Zero Trust komen.
Hier mag een stukje tekst over Zero Trust komen.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. LEO LEO LEO WAAROM WERKEN GEWELDIG IS!
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus. CONTACT OPNEMEN! WAAROM WAARDEVOL?
Hier mag een stukje tekst over Business partner komen.
Hier mag een stukje tekst over zzp'ers komen.
